أبو علي سينا

پيشگفتار 18

رگشناسى يا رساله در نبض ( فارسى )

اهميّت و ارزش قانون بدان پايه بوده كه دانشمندان بسيار آن را مورد شرح و تفسير قرار دادند و مدرّسان آن كتاب به شروح و تفاسير آن مراجعه مىكردند و براى نشان دادن اهميّت قانون كافى است به آنچه كه قطب الدّين شيرازى در كتاب شرح كليّات قانون خود ( التحفة السّعدية ) آورده ، مراجعه نمائيم تا ببينيم تا چه اندازه در قرن هفتم اين كتاب از نظر علما و دانشمندان و اطبّا مهم بوده است . قطب الدّين در آغاز كتاب آشنايى خود را با طبّ و كتاب قانون چنين بيان مىكند : « من از خاندانى بودم كه به صناعت پزشكى مشهور بودند و آنان با دم عيسايى و دست موسايى خود به علاج مردم و اصلاح مزاج آنان مىپرداختند . در آغاز جوانى ، به تحصيل اين فن و فراگيرى مجمل و مفصّل آن شايق شدم ؛ شب بيدارى را بر خود واجب و راحتى و خواب را بر خود حرام ساختم تا آنكه كتاب‌هاى مختصر در پزشكى را فرا گرفتم و درمان‌هاى متداول را مشاهده كردم و در همهء مطالبى كه به پزشكى وابسته است ، ممارست نمودم و همهء اين كوشش‌ها تحت ارشاد و راهنمايى پدرم ، امام همام ضياء الدّين مسعود بن مصلح كازرونى بود كه در اين فن به اجماع اقران ، بقراط زمان و جالينوس اوان خود بود . وقتى من در پزشكى به حدس صائب و نظر ثاقب در درمان بيماران مشهور شدم ، پس از وفات پدرم - خدايش رحمت كناد - در مقام پزشك و چشم پزشك ، در بيمارستان مظفرى شيراز به خدمت پذيرفته شدم ؛ در حالى كه بيش از چهارده سال از عمر من نمىگذشت و مدت بيست سال به همان سمت باقى ماندم و براى آنكه به غايت قصوى و درجهء عليا در اين فن برسم به خواندن كتاب كليات قانون ابن سينا نزد عم خود ، سلطان حكيمان و پيشواى فاضلان كمال الدين ابو الخير بن مصلح كازرونى ، پرداختم و سپس ، آن را نزد شمس الدين محمد بن احمد حكيم كيشى و شيخ شرف الدين زكى بوشكانى كه هر دو مشهور به مهارت در تدريس اين كتاب بودند ، ادامه دادم . از آن جا كه اين كتاب از دشوارترين كتاب‌هايى است كه در